توحيد - برهان نظم ، ايرادها ، جوابها رجوع شود به سير حكمت ، جلد 2 ، صفحهء 166 . خلاصهء ايرادهاى معروف هيوم در كتاب محاورات دربارهء دين طبيعى ، منتشر در سال 1779 - كه از آن زمان تا كنون اين دليل در نظر اروپاييان بىاساس است - به نقل كتاب كليات فلسفه تأليف ريچارد پاپكين و اوروم استرول ، ترجمهء آقاى دكتر مجتبوى ( نسخهء فتوكپى ، صفحات 8 - 23 ) با تقرير و تلخيص و تنظيم ما به قرار ذيل است : . 1 . اين دليل يك دليل تجربى يعنى غير اوّلى و متأخر از تجربه است براى اثبات اصل طرح قبلى يا حكمت بالغه يا اصل غائيت در مقابل اصل تصادف . 2 . اين دليل يك نوع تشبيه و تمثيل است بين آثار طبيعت و مصنوعات انسان از قبيل ماشين ، خانه ، كشتى و غيره . 3 . اين دليل مبتنى بر اين اصل است كه شباهت معلولات ، دليل شباهت علل است . 4 . ايرادهاى هيوم اين است كه :